اسهال در کودکان: انواع، درمان و غذاهای مناسب
انواع اسهال در کودکان
اسهال یکی از شایعترین مشکلات گوارشی در کودکان است که به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
- اسهال حاد: معمولاً کمتر از ۱۴ روز طول میکشد و اغلب ناشی از عفونت ویروسی یا باکتریایی است
- اسهال مزمن: بیش از ۱۴ روز ادامه دارد و ممکن است نشانه بیماریهای جدیتر باشد
- اسهال خونی: همراه با خون در مدفوع که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد
بر اساس مطالعات منتشر شده در Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition، اسهال حاد سالانه باعث مرگ بیش از ۵۰۰,۰۰۰ کودک در سراسر جهان میشود که بیشتر به دلیل از دست دادن آب بدن است.
درمان اسهال کودکان
درمان پزشکی:
- مایع درمانی خوراکی با ORS (محلول او آر اس)
- در موارد باکتریایی، آنتیبیوتیک تحت نظر پزشک
- مکملهای روی به مدت ۱۰-۱۴ روز
داروهای گیاهی ایمن:
- چای بابونه (کمک به کاهش التهاب روده)
- عصاره زنجبیل (کاهش تهوع و اسهال)
- مخلوط عسل و سیب رنده شده (برای کودکان بالای ۱ سال)
- دمکرده پوست انار (دارای خاصیت قابض)
هشدار مهم:
از دادن داروهای ضداسهال معمولی به کودکان بدون تجویز پزشک خودداری کنید. بر اساس دستورالعمل سازمان جهانی بهداشت، این داروها میتوانند برای کودکان خطرناک باشند.
بهترین غذاها برای اسهال کودکان
رژیم غذایی BRAT که شامل موز، برنج، سس سیب و نان تست است، هنوز هم توسط بسیاری از متخصصان توصیه میشود. سایر غذاهای مناسب:
غذاهای توصیه شده:
- سوپ جو با هویج (حاوی پکتین که به سفت شدن مدفوع کمک میکند)
- پوره سیب زمینی بدون شیر (منبع خوب پتاسیم)
- ماست پروبیوتیک (تکمیل باکتریهای مفید روده)
- پوره موز (منبع پتاسیم و نشاسته مقاوم)
- مرغ آبپز بدون پوست (تأمین پروتئین بدون چربی)
غذاهای ممنوعه:
- لبنیات به جز ماست پروبیوتیک
- غذاهای چرب و سرخ شده
- آبمیوههای صنعتی و نوشابه
- غذاهای پرادویه و تند
- مواد غذایی با فیبر بالا مانند سبوس
پیشگیری از اسهال کودکان
- شستوشوی مرتب دستها با آب و صابون
- استفاده از آب آشامیدنی سالم
- شیردهی انحصاری با شیر مادر در ۶ ماه اول
- واکسیناسیون به موقع (خصوصاً واکسن روتاویروس)
- نگهداری صحیح مواد غذایی و رعایت بهداشت آشپزخانه
منابع علمی
- World Health Organization. (2017). Diarrhoeal disease. https://www.who.int
- American Academy of Pediatrics. (2021). Diarrhea in Children. https://www.healthychildren.org
- Guarino, A., et al. (2018). European Society for Pediatric Gastroenterology Guidelines on Acute Gastroenteritis. https://journals.lww.com/jpgn
